Jak obliczyć zużycie energii firmy w TJ? Progi 10 TJ i 85 TJ krok po kroku

Aby obliczyć zużycie energii firmy w TJ, przelicz wszystkie zużywane nośniki energii na wspólną jednostkę, zsumuj je osobno dla każdego z trzech lat, a następnie oblicz średnią roczną. Dopiero tę średnią porównaj z progami 10 TJ i 85 TJ. Samo zużycie prądu z sieci może nie wystarczyć: w bilansie trzeba uwzględnić również występujące w firmie paliwa, zakupione ciepło oraz odpowiednio rozliczyć energię z własnych źródeł.

Najważniejszy przelicznik to 1 MWh = 0,0036 TJ. Próg 10 TJ odpowiada około 2 777,78 MWh, a 85 TJ — około 23 611,11 MWh średniego rocznego zużycia wszystkich nośników łącznie.

Stan informacji prawnych: 18 września 2026 r.

Progi 10 TJ i 85 TJ — co właściwie obliczamy?

Progi wynikają z art. 11 dyrektywy (UE) 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej. Dotyczą średniego rocznego zużycia energii z poprzednich trzech lat, z uwzględnieniem wszystkich nośników. Dlatego przedsiębiorstwo z niewielkim poborem prądu, ale dużym zużyciem gazu lub paliwa transportowego, również może przekroczyć próg.

W Polsce trzeba oddzielić obliczenie progu od ustalenia obowiązku prawnego. Na dzień przygotowania artykułu art. 36 ustawy o efektywności energetycznej nadal wiąże obowiązek audytu z wielkością przedsiębiorcy, z ustawowymi zwolnieniami. Przejście na kryterium zużycia przewiduje projekt UC77, dla którego rządowy wykaz wskazuje planowane przyjęcie przez Radę Ministrów w III kwartale 2026 r. Ten termin nie jest datą wejścia ustawy w życie.

Zakres zmian i terminy z dyrektywy opisujemy szerzej w artykule o nowych obowiązkach dotyczących audytów energetycznych i systemów zarządzania energią. Poniżej przechodzimy przez przygotowanie samego bilansu.

Krok 1. Ustal zakres firmy i zbierz dane z trzech lat

Zacznij od listy lokalizacji, punktów poboru energii i pojazdów. Zestawienie powinno obejmować całe analizowane przedsiębiorstwo: hale, magazyny, biura, instalacje technologiczne i transport. W grupie kapitałowej lub przy działalności zagranicznej dodatkowo ustal zasady wyznaczenia granic przedsiębiorstwa — nie zakładaj automatycznie ani jednego licznika, ani całej grupy jako zakresu obliczeń.

Do wstępnej analizy wykonywanej w 2026 r. przygotuj dane za trzy pełne lata kalendarzowe: 2023, 2024 i 2025. Przy formalnej kwalifikacji sprawdź okres wymagany przez właściwe przepisy krajowe i przejściowe. Dla każdego roku zgromadź:

• Prąd: ilości w kWh lub MWh z faktur, zestawień dostawcy albo odczytów liczników.
• Gaz: ilości w kWh, MWh lub m³ oraz informacje o podstawie przeliczenia objętości na energię.
• Zakupione ciepło i inne media energetyczne: np. ciepło sieciowe w GJ, para lub chłód wraz z danymi pozwalającymi określić dostarczoną energię.
• Paliwa: olej napędowy, benzynę, LPG, olej opałowy, węgiel czy biomasę — zależnie od tego, co firma rzeczywiście zużywa.
• Własną produkcję energii: oddzielnie produkcję, zużycie na miejscu i energię oddaną do sieci lub innym odbiorcom.

W arkuszu warto zapisać przy każdej pozycji: rok, lokalizację lub pojazd, nośnik, ilość, jednostkę, źródło danych i przyjęty przelicznik. Kwota faktury w złotych nie zastąpi danych ilościowych. Jeżeli media rozlicza wynajmujący, poproś o zużycie przypisane do firmy i sposób jego ustalenia.

Przyporządkuj zużycie do okresu, którego dotyczy, uwzględnij korekty i usuń duplikaty. Przy paliwie magazynowanym zakup nie zawsze jest równy zużyciu: trzeba uwzględnić zapasy początkowe, dostawy, zapasy końcowe oraz ewentualne wydania poza firmę.

Krok 2. Przelicz kWh, MWh i GJ na TJ

TJ, czyli teradżul, jest jednostką energii. 1 TJ = 1 000 GJ = 1 000 000 MJ. Dzięki przeliczeniu można dodać energię elektryczną, ciepło oraz energię zawartą w paliwach.

Przykładowo: 1 700 MWh prądu to 1 700 × 0,0036 = 6,12 TJ, a 900 GJ zakupionego ciepła to 900 ÷ 1 000 = 0,9 TJ. Razem daje to 7,02 TJ.

Nie myl energii z mocą. Wartość w kW lub MW, np. moc zamówiona, nie określa rocznego zużycia. Do bilansu wykorzystuj energię w kWh, MWh, GJ albo ilość paliwa przeliczoną na energię. Nie stosuj do prądu współczynnika nakładu energii pierwotnej używanego w innych opracowaniach.

Jak przeliczyć gaz w m³ na TJ?

Objętość gazu wymaga dodatkowego parametru. Jeżeli korzystasz z wartości opałowej podanej w MJ/m³, wzór jest następujący:

Energia gazu [TJ] = zużycie [m³] × wartość opałowa [MJ/m³] ÷ 1 000 000.

Nie ma jednego dokładnego przelicznika dla każdego gazu. Potrzebne są parametry odpowiednie dla jego rodzaju i warunków odniesienia. Zapisz również, czy dane opierają się na wartości opałowej, czy cieple spalania. To różne wielkości; samo przeliczenie kWh na TJ nie usuwa tej różnicy. Uzgodnij podstawę obliczeń przed zsumowaniem danych paliwowych, korzystając z informacji dostawcy i metodyki właściwej dla bilansu.

Jak przeliczyć litry oleju napędowego i tony paliwa?

Jeżeli ilość oleju napędowego masz w litrach, a wartość opałową w MJ/kg, potrzebujesz również gęstości paliwa:

Energia paliwa [TJ] = litry × gęstość [kg/l] × wartość opałowa [MJ/kg] ÷ 1 000 000.

Przykład rachunkowy: dla 30 000 litrów, przy założonej gęstości 0,84 kg/l i wartości opałowej 43 MJ/kg, wynik wynosi:

30 000 × 0,84 × 43 ÷ 1 000 000 = 1,0836 TJ.

Wartość 43 MJ/kg dla oleju napędowego podaje tabela 16 w opracowaniu KOBiZE z wartościami opałowymi do raportowania EU ETS za 2026 r. Wykorzystujemy ją tutaj do pokazania działania wzoru. Publikacja nie ustanawia metody kwalifikowania przedsiębiorstw do progów EED. Do własnych obliczeń dobierz udokumentowane parametry paliwa i odnotuj ich źródło.

Dla paliwa ewidencjonowanego w tonach można zastosować:

Energia paliwa [TJ] = masa [t] × wartość opałowa [GJ/t] ÷ 1 000.

Przykładowe 100 ton paliwa o wartości opałowej 25 GJ/t oznacza 2,5 TJ. Liczbowo 1 MJ/kg odpowiada 1 GJ/t, więc wartość opałowa 25 MJ/kg to również 25 GJ/t.

Krok 3. Sprawdź fotowoltaikę i wyeliminuj podwójne liczenie

Przy instalacji PV faktura za prąd pokazuje pobór z sieci, a nie całe zużycie energii elektrycznej w zakładzie. Wytyczne Komisji Europejskiej — zalecenie (UE) 2024/2002 wskazują na uwzględnianie energii z własnych źródeł odnawialnych zużytej na miejscu, przewidując też możliwość określonych wyłączeń przez państwa członkowskie. Dlatego zbierz dane o autokonsumpcji osobno i sprawdź zasady krajowego wdrożenia.

Przykładowo, jeżeli firma pobrała z sieci 1 700 MWh, a dodatkowo zużyła na miejscu 120 MWh z PV, łączne fizyczne zużycie wynosi 1 820 MWh. Energii sprzedanej do sieci nie dodawaj jako zużycia własnego ani nie odejmuj jej automatycznie od poboru z sieci.

Następnie sprawdź, czy tej samej energii nie zapisałeś dwa razy:

• Jeżeli uwzględniasz gaz zużyty we własnym kotle, nie dodawaj ponownie wytworzonego z niego ciepła jako kolejnego zakupu energii.
• Jeżeli prąd dla sprężarki zawiera się w odczycie licznika głównego, nie dodawaj go ponownie z podlicznika.
• Jeżeli ładowanie samochodów elektrycznych jest już w zużyciu budynku, nie dopisuj tej samej energii drugi raz w pozycji „transport”.

Przy kogeneracji, magazynach energii oraz sprzedaży energii innym podmiotom potrzebny jest bilans przepływów. Proste dodanie wszystkich faktur i odczytów może wtedy zawyżyć wynik.

Krok 4. Zsumuj każdy rok i oblicz średnią

Poniższy przykład jest hipotetyczny. Firma zużywa prąd z sieci, gaz i olej napędowy we flocie oraz część energii z własnej fotowoltaiki. Gaz został już przeliczony na energię według jednolitej podstawy obliczeń. Dla oleju napędowego przyjęto te same parametry co powyżej, a dla PV uwzględniono wyłącznie autokonsumpcję.

Dane wejściowe za kolejne lata to odpowiednio: prąd z sieci — 1 600, 1 700 i 1 800 MWh; gaz — 750, 850 i 950 MWh; olej napędowy — 25 000, 30 000 i 35 000 litrów; autokonsumpcja PV — 100, 120 i 140 MWh.

Średnie roczne zużycie [TJ] = (zużycie w roku 1 + zużycie w roku 2 + zużycie w roku 3) ÷ 3.

W naszym przykładzie:

(9,7230 + 10,6956 + 11,6682) ÷ 3 = 10,6956 TJ rocznie.

Firma przekracza próg 10 TJ, mimo że sam prąd z sieci daje średnio tylko 6,12 TJ. Jednocześnie pozostaje poniżej 85 TJ. Z progami porównujemy średnią 10,6956 TJ, a nie trzyletnią sumę 32,0868 TJ.

Krok 5. Porównaj wynik z właściwym progiem

Poniższe zestawienie opisuje podstawowe wymagania art. 11 ust. 1–2 dyrektywy EED. Przy ocenie konkretnej firmy trzeba uwzględnić także zwolnienia oraz przepisy wdrażające dyrektywę w Polsce.

Dyrektywa posługuje się przekroczeniem progu. Dokładnie 10 TJ nie oznacza „powyżej 10 TJ”, a dokładnie 85 TJ nie oznacza „powyżej 85 TJ”. Przy granicznym wyniku porównuj wartość przed zaokrągleniem i sprawdź jakość danych. Przykładowe 2 778 MWh daje już 10,0008 TJ — popularne zaokrąglenie progu do 2 778 MWh może więc wpłynąć na ocenę.

Co sprawdzić przed uznaniem bilansu za kompletny?

• Czy uwzględniono wszystkie lokalizacje i transport? Pominięcie magazynu, wynajmowanego biura lub kart paliwowych może zmienić wynik.
• Czy nie pomylono jednostek? 1 MWh to 1 000 kWh, a liczba litrów lub m³ nie jest jeszcze ilością energii.
• Czy są pełne dane za każdy rok? Brakujących miesięcy nie wpisuj jako zero. Oszacowania oznacz i opisz ich podstawę.
• Czy bilans obejmuje całe zużycie? Zasada objęcia szczegółowym przeglądem audytowym co najmniej 90% zużycia, wynikająca z art. 37 polskiej ustawy, nie oznacza prawa do odjęcia 10% energii przy porównaniu z progiem.
• Czy zachowano dokumenty źródłowe? Wynik powinien dać się odtworzyć z faktur, odczytów, ewidencji paliw i zapisanych współczynników.

Firma działająca krócej niż trzy lata, przejęcie zakładu lub istotna zmiana struktury wymagają osobnego ustalenia okresu i zakresu obliczeń. Nie uzupełniaj automatycznie brakujących lat zerami ani nie dziel rocznego zużycia nowej firmy przez trzy.

Potrzebujesz pomocy w uporządkowaniu danych?

W NEGA-Energy analizujemy nośniki energii, lokalizacje, instalacje i transport w ramach audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Przygotowujemy listę danych dopasowaną do działalności firmy i pomagamy określić zakres potrzebnego opracowania.

Skontaktuj się z NEGA-Energy, aby omówić bilans zużycia energii Twojej firmy. Podaj liczbę lokalizacji, wykorzystywane nośniki i lata, za które masz dane. Jeżeli znasz już orientacyjny wynik w MWh lub TJ, dołącz go do wiadomości wraz z informacją o brakach w zestawieniu.