TOE to tona oleju ekwiwalentnego - jednostka energii. 1 toe odpowiada 11,63 MWh, czyli 11 630 kWh lub 41,868 GJ. Pozwala wyrazić w jednej jednostce energię elektryczną, ciepło i energię zawartą w paliwach. W przypadku Białych Certyfikatów służy do określenia oszczędności energii finalnej wynikających z modernizacji.

Dla przedsiębiorcy sam przelicznik to dopiero początek. Trzeba jeszcze ustalić, ile energii rzeczywiście można zaoszczędzić, jakie dane to potwierdzają i kiedy rozpocząć procedurę. W NEGA-Energy sprawdzamy to m.in. przy modernizacji systemów sprężonego powietrza i odzysku ciepła. Zdarza się, że spojrzenie na cały układ ujawnia większy potencjał niż sama wymiana maszyny.

Co oznacza toe?

Skrót pochodzi od angielskiego tonne of oil equivalent. Punktem odniesienia jest energia odpowiadająca jednej tonie ropy naftowej o umownej wartości opałowej. Firma nie musi jednak kupować ani zużywać ropy, żeby posługiwać się toe.

W tej jednostce można opisać zarówno zużycie energii zakładu, jak i oszczędność uzyskaną dzięki inwestycji. Znaczenie liczby zależy więc od tego, co mierzymy. Zużycie 100 toe rocznie i zaoszczędzenie 100 toe rocznie to dwie różne informacje.

Toe nie jest również jednostką emisji CO₂. Ten sam efekt energetyczny może oznaczać różną redukcję emisji, zależnie od oszczędzanego nośnika energii.

1 toe - ile to MWh, kWh, GJ i TJ?

Jednostka Równowartość 1 toe
kWh 11 630 kWh
MWh 11,63 MWh
GJ 41,868 GJ
TJ 0,041868 TJ

Przeliczenie wykonujesz przez podzielenie ilości energii przez odpowiedni współczynnik:

  • MWh na toe: liczba MWh ÷ 11,63.
  • kWh na toe: liczba kWh ÷ 11 630.
  • GJ na toe: liczba GJ ÷ 41,868.

Przykładowo 116,3 MWh oszczędności rocznie ÷ 11,63 = 10 toe oszczędności rocznie. W drugą stronę: 20 toe × 11,63 = 232,6 MWh.

Najpierw sprawdź jednostkę na fakturze lub w dokumentacji. Kilowat (kW) określa moc, a kilowatogodzina (kWh) ilość energii. Nie da się przeliczyć samej mocy maszyny na toe bez danych o jej pracy. Podobnie metry sześcienne gazu wymagają wcześniejszego przeliczenia na energię z użyciem właściwych danych dla paliwa.

Jeżeli potrzebujesz zsumować zużycie różnych nośników w całej firmie, zobacz także jak obliczyć zużycie energii przedsiębiorstwa w TJ.

TOE a Białe Certyfikaty: liczą się oszczędności energii

Wartość świadectwa efektywności energetycznej jest wyrażana w toe i odnosi się do średniorocznej oszczędności energii finalnej. Samo wysokie zużycie energii przez przedsiębiorstwo nie oznacza, że przysługują mu Białe Certyfikaty.

Dla przykładu: zakład może zużywać 1 000 toe rocznie, ale rozpatrywana modernizacja pozwala zaoszczędzić 20 toe. W analizie tej inwestycji punktem wyjścia jest oszczędność 20 toe.

W standardowej procedurze uzyskania świadectwa minimalny efekt wynosi 10 toe średnio w ciągu roku, czyli 116,3 MWh. Próg może dotyczyć jednego przedsięwzięcia albo łącznie przedsięwzięć tego samego rodzaju. Jego osiągnięcie nie zastępuje sprawdzenia pozostałych warunków kwalifikacji.

Zakres dokumentacji i kolejne etapy opisujemy na stronie Białe Certyfikaty - świadectwa efektywności energetycznej.

Jak NEGA-Energy oblicza oszczędności? Porównujemy tę samą produkcję

Punktem wyjścia są pomiary, odczyty liczników i faktury. Przy maszynach produkcyjnych szczególne znaczenie mają jednak ich charakterystyki energetyczne, obciążenie, godziny pracy, nastawy oraz wielkość produkcji.

Sprawdzamy, ile mniej energii potrzeba do wykonania tej samej pracy lub wytworzenia porównywalnej ilości produktu. Tak rozumiemy porównanie like for like. W zależności od procesu uwzględniamy również asortyment, wymagane parametry i warunki pracy.

Mniejsza faktura po modernizacji nie dowodzi jeszcze poprawy efektywności: zakład mógł wyprodukować mniej. Z kolei wzrost produkcji może sprawić, że całkowite zużycie energii nie spadnie, mimo że nowa maszyna zużywa jej mniej na jednostkę produktu.

Dlatego sama moc znamionowa silnika albo deklaracja procentowej oszczędności w ofercie dostawcy nie wystarcza. W audycie efektywności energetycznej odnosimy parametry techniczne do rzeczywistego sposobu użytkowania urządzeń. Dopiero obliczony efekt energetyczny przeliczamy na toe.

Sprężarki: około 20 toe z wymiany i dodatkowe 40 toe z odzysku ciepła

Jeden z klientów NEGA-Energy planował uzyskanie Białych Certyfikatów odpowiadających około 20 toe oszczędności dzięki wymianie sprężarki. Analiza uwzględniająca również odzysk ciepła z systemu sprężarek wykazała dodatkowy potencjał około 40 toe.

Zakres analizowanej modernizacji Oszczędność średnioroczna Równowartość w MWh/rok
Wymiana sprężarki ok. 20 toe ok. 232,6
Dodatkowy odzysk ciepła z systemu sprężarek ok. 40 toe ok. 465,2
Łączny potencjał ok. 60 toe ok. 697,8

To potencjał energetyczny analizowanego projektu. Tabela nie przedstawia kwoty ze sprzedaży certyfikatów ani wyłącznie oszczędności energii elektrycznej: odzysk ciepła może ograniczać zużycie innego nośnika, np. gazu wykorzystywanego do ogrzewania.

Przy takim układzie pytamy nie tylko o ilość dostępnego ciepła, lecz także o to, gdzie, kiedy i w jakiej temperaturze można je wykorzystać. Ciepło dostępne latem nie zastąpi automatycznie zapotrzebowania występującego wyłącznie zimą. W obliczeniach trzeba uwzględnić pracę całego układu po modernizacji, energię urządzeń pomocniczych i uniknąć podwójnego zaliczenia tych samych oszczędności.

Ten przykład pokazuje, dlaczego warto przeanalizować wymianę sprężarki razem z możliwością wykorzystania jej ciepła odpadowego.

Odzysk ciepła ze spalin pieca: około 750 tys. zł z Białych Certyfikatów

W jednym z projektów NEGA-Energy dla piekarni zastosowano odzysk ciepła ze spalin pieca do wypieku. Firma uzyskała Białe Certyfikaty, a ich sprzedaż przyniosła około 750 tys. zł.

Był to wynik konkretnego przedsięwzięcia i warunków sprzedaży praw majątkowych. Nie jest to uniwersalna kwota wsparcia dla piekarni ani cennik instalacji odzysku ciepła.

Z perspektywy inwestora warto osobno policzyć dwie korzyści: wpływ ze sprzedaży certyfikatów oraz niższe koszty energii podczas dalszej eksploatacji instalacji. Pierwsza poprawia finansowanie inwestycji, druga wpływa na późniejsze koszty działalności.

Ile kosztuje 1 toe? Jednostka energii a cena Białych Certyfikatów

Toe ma stały przelicznik energetyczny, ale nie ma stałej ceny w złotych. Określenie „cena toe” w rozmowie o Białych Certyfikatach oznacza zwykle cenę praw majątkowych przypadających na 1 toe. Zależy ona od rynku i warunków transakcji.

Uproszczony rachunek wygląda następująco:

wartość sprzedaży = liczba toe objętych prawami majątkowymi × cena za 1 toe

Przy przykładowym wolumenie 100 toe i założonej cenie 2 300 zł/toe otrzymujemy 230 000 zł. To scenariusz obliczeniowy, zgodny z przykładowym założeniem naszego kalkulatora, a nie aktualne notowanie ani oferta zakupu certyfikatów. Wynik nie uwzględnia kosztów audytu, obsługi, transakcji i rozliczeń podatkowych.

Sprzedaż danego wolumenu praw majątkowych daje jednorazowy wpływ. Nie oznacza wypłaty tej samej kwoty w każdym roku działania maszyny. Dlatego przy wycenie certyfikatów nie mnożymy średniorocznych oszczędności przez liczbę lat eksploatacji inwestycji.

Kiedy zgłosić inwestycję? Zanim powstanie wiążące zamówienie

W rozmowach z przedsiębiorcami często spotykamy się z tym samym problemem: firma dowiaduje się o Białych Certyfikatach dopiero po rozpoczęciu inwestycji. Urządzenia zostały już zamówione, a możliwość skorzystania ze standardowej procedury bywa wtedy utracona.

Dla planowanego przedsięwzięcia wniosek do Prezesa URE trzeba złożyć przed rozpoczęciem prac w rozumieniu ustawy. Może nim być już pierwsze prawnie wiążące zamówienie urządzeń lub inne nieodwracalne zobowiązanie, a nie dopiero montaż. Sama rozmowa z audytorem nie zastępuje wniosku.

Najlepszy moment na kontakt z NEGA-Energy to etap porównywania wariantów i zbierania ofert. Można wtedy uwzględnić odzysk ciepła, sprawdzić dane do obliczeń i zaplanować kolejność działań.

Jakie dane przygotować do wstępnej analizy?

Na początek przydadzą się:

  1. Krótki opis procesu i planowanej zmiany - co pracuje obecnie, co ma zostać wymienione lub usprawnione.
  2. Podstawowe dane urządzeń - moc, model, charakterystyki oraz DTR, czyli dokumentacja techniczno-ruchowa, jeśli jest dostępna.
  3. Oferty nowych maszyn lub instalacji - wraz z parametrami energetycznymi i zakresem dostawy.
  4. Informacje o pracy i produkcji - liczba zmian, godziny, nastawy i orientacyjny wolumen produkcji.
  5. Dostępne dane energetyczne i etap inwestycji - pomiary, liczniki, faktury oraz informacja, czy podpisano już umowę lub złożono zamówienie.

Nie musisz samodzielnie obliczać toe przed pierwszą rozmową. Prześlij dostępne informacje, a ustalimy, jakie dane trzeba uzupełnić i jaki zakres analizy będzie potrzebny.

Źródła

Planujesz wymianę sprężarki lub odzysk ciepła?

Opisz proces, planowaną modernizację i jej obecny etap. W NEGA-Energy sprawdzimy potencjał oszczędności oraz możliwość ubiegania się o Białe Certyfikaty. Warto zacząć przed złożeniem wiążącego zamówienia urządzeń.

Na początek wystarczą podstawowe informacje. Napisz, jakie maszyny pracują obecnie, co chcesz zmienić i czy masz już oferty nowych urządzeń. Ustalimy, jakie dane będą potrzebne do dalszej analizy.

Wolisz napisać bezpośrednio? biuro@nega-energy.pl

Ładowanie formularza…

Autor: Łukasz Rzeszowski, CFA - NEGA-Energy. Analiza ekonomiczna i finansowanie inwestycji energetycznych. Poznaj nasz zespół.