Na termomodernizację szkół, przedszkoli i innych budynków edukacyjnych przewidziano 2 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego. Dotacja może wynieść do 85% kosztów kwalifikowanych, ale jej wysokość zależy od ścieżki finansowania i oceny projektu. Podstawą przygotowania inwestycji jest audyt energetyczny, który musi wykazać co najmniej 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną oraz 25% na energię końcową.

Stan informacji: 28 września 2026 r. Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” został zatwierdzony. W harmonogramie NFOŚiGW nabór pozostaje planowany na IV kwartał 2026 r. Szczegółowe terminy oraz ostateczne wymagania dotyczące formularzy i załączników należy sprawdzić w dokumentacji ogłoszonego naboru.

Dofinansowanie dla szkół: czego dotyczy nowy program?

Informacja o 3 mld zł na termomodernizację szkół i szpitali obejmuje dwa odrębne programy. Na budynki edukacyjne przypada 2 mld zł, a na szpitale 1 mld zł. W części edukacyjnej przewidziano do 1,8 mld zł na dotacje i do 200 mln zł na pożyczki.

Warto odróżnić nowe finansowanie od wcześniejszego wsparcia z Krajowego Planu Odbudowy. Strona Ministerstwa Klimatu i Środowiska „Szkoły i przedszkola” opisuje oba źródła. Nabór KPO dla szkół z października 2024 r. jest już zakończony. Przy przygotowywaniu nowego projektu należy korzystać z zasad Funduszu Modernizacyjnego, opisanych poniżej.

Kto może ubiegać się o dotację na termomodernizację szkoły?

Zgodnie z informacją NFOŚiGW o programie beneficjentami mogą być jednostki samorządu terytorialnego oraz inne osoby prawne będące organem prowadzącym szkołę lub placówkę. Przygotowanie wniosku trzeba więc rozpocząć od ustalenia właściwego wnioskodawcy i jego prawa do dysponowania obiektami.

Wsparcie obejmuje szkoły i przedszkola, a także wskazane w programie placówki kształcenia ustawicznego, centra kształcenia zawodowego, branżowe centra umiejętności oraz określone ośrodki wychowawcze, socjoterapeutyczne, specjalne i rewalidacyjno-wychowawcze.

Program nie przewiduje udzielania pomocy publicznej. Jeżeli infrastruktura służy również działalności gospodarczej w rozumieniu unijnych zasad konkurencji, jej udział nie może przekraczać 20% całkowitej rocznej wydajności infrastruktury. Przy ocenie np. odpłatnego wynajmu części obiektu trzeba uwzględnić sposób i czas jego wykorzystania. Samo policzenie powierzchni wynajmowanych pomieszczeń może nie wystarczyć.

Ile wynosi dofinansowanie: 85%, 49% czy finansowanie z pożyczką?

Hasło „do 85% dotacji” oznacza maksymalny poziom wsparcia, a nie stawkę przysługującą każdemu projektowi. Zatwierdzony program priorytetowy NFOŚiGW (DOCX) rozróżnia następujące sytuacje:

Ścieżka lub wynik oceny Maksymalna dotacja Dotacja łącznie z pożyczką
Nabór konkurencyjny: co najmniej 7 punktów Do 85% kosztów kwalifikowanych Łącznie do 85%
Nabór konkurencyjny: 5–6 punktów Do 49% kosztów kwalifikowanych Łącznie do 85%
Nabór konkurencyjny: mniej niż 5 punktów Wniosek podlega odrzuceniu Brak wsparcia w tej ścieżce
Inwestycja obejmująca likwidację nieefektywnego źródła ciepła na stałe paliwa kopalne Do 85%; bez oceny punktowej Łącznie do 100%
Inwestycja w formule ESCO/EPC Do 49%; bez oceny punktowej Łącznie do 100%

Pożyczka jest dobrowolnym uzupełnieniem dotacji. Ma stałe oprocentowanie 1%, może być udzielona na okres do 15 lat i nie podlega umorzeniu. Finansowanie do 100% w wybranych ścieżkach oznacza połączenie dotacji z pożyczką, którą trzeba spłacić.

Formuła ESCO/EPC zakłada realizację przedsięwzięcia z udziałem wykonawcy usług energetycznych i umową dotyczącą poprawy efektywności energetycznej. Nie jest to automatycznie korzystniejsza wersja zwykłej dotacji: wymaga osobnej analizy warunków umowy, podziału odpowiedzialności i rozliczania oszczędności.

Limit 2 000 zł/m² i wkład własny

Program przewiduje limit jednostkowego kosztu kwalifikowanego wynoszący 2 000 zł na m² powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. To konkretna powierzchnia przyjmowana w obliczeniach energetycznych, dlatego nie należy bez sprawdzenia zastępować jej powierzchnią całkowitą budynku. Limit nie obowiązuje inwestycji ESCO/EPC.

W przypadku likwidacji źródła na stałe paliwa kopalne dokument wymaga doprecyzowania: kryterium dopuszczające nr 12 wyłącza takie inwestycje z limitu, natomiast część dotycząca intensywności dotacji wymienia w tym wyłączeniu tylko ESCO/EPC. Przed przyjęciem budżetu przekraczającego 2 000 zł/m² warto uzyskać potwierdzenie NFOŚiGW lub sprawdzić rozstrzygnięcie tej kwestii w regulaminie naboru.

Wkład własny należy liczyć dla całego przedsięwzięcia, uwzględniając również wydatki niekwalifikowane. VAT może być kwalifikowany wyłącznie na warunkach programu, gdy jest faktycznie i ostatecznie ponoszony, a beneficjent nie ma prawnej możliwości jego odliczenia. Dobrowolna rezygnacja z odliczenia nie wystarcza.

Audyt energetyczny szkoły: obowiązkowy przed wnioskiem i po modernizacji

Audyt ex ante trzeba przedłożyć przy ubieganiu się o wsparcie. Powinien określać zakres inwestycji, a rozwiązania wpisane do wniosku muszą być zgodne z jego treścią. Wnioskodawca składa również deklarację wykonania audytu ex post. Termin przekazania tego drugiego dokumentu zostanie określony w umowie o dofinansowanie.

Praktycznym punktem wyjścia jest audyt energetyczny budynku, czyli audyt termomodernizacyjny. Pozwala ocenić stan szkoły, porównać warianty modernizacji i dobrać zakres prac do efektów energetycznych oraz budżetu. Na potrzeby finansowania dokumentacja musi dodatkowo odpowiadać wymaganiom konkretnego naboru.

Jakie oszczędności musi wykazać audyt?

Projekt powinien zapewnić jednocześnie:

  • co najmniej 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną;
  • co najmniej 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową.

Oba warunki odnoszą się do stanu istniejącego. Przy przedsięwzięciu obejmującym kilka budynków program wskazuje efekt łączny dla wszystkich modernizowanych obiektów. Nie oznacza to jednak, że każdy dodatkowy warunek punktowy można rozliczyć jako średnią dla całego projektu.

Energia końcowa opisuje energię dostarczaną do systemów budynku, a energia pierwotna uwzględnia również nakłady związane z jej pozyskaniem i dostarczeniem. Wskaźniki energetyczne nie są równoznaczne z procentowym spadkiem rachunków. Na koszty wpływają także ceny, taryfy i sposób użytkowania szkoły.

Przykładowo: wariant, który obniża zapotrzebowanie na energię pierwotną o 40%, ale na końcową tylko o 20%, nie spełnia obu progów programu. Audyt powinien wykryć taki problem przed ustaleniem ostatecznego zakresu prac.

Metodyka, zakres obliczeń i kwalifikacje audytora

Zatwierdzony program odsyła do wytycznych audytowych stanowiących załącznik do regulaminu naboru. Dodatkowe wskazówki zawiera Ramowy Katalog Kosztów/Wydatków Kwalifikowanych (PDF), udostępniony w materiałach konsultacyjnych ze stycznia 2026 r. Poniższe szczegóły pochodzą z tej wersji katalogu i przed zleceniem dokumentacji trzeba je porównać z ostatecznymi załącznikami naboru.

  • Podstawą jest analiza wariantów termomodernizacji. Katalog wskazuje audyt zgodny z rozporządzeniem z 17 marca 2009 r., z późniejszymi zmianami, oraz opracowanie ex ante na wzorze NFOŚiGW.
  • Stan przed modernizacją i po niej trzeba porównać spójnie. Dla standardowej ścieżki katalog odwołuje się do metodologii charakterystyki energetycznej z rozporządzenia z 27 lutego 2015 r., aktualnej przy składaniu wniosku. Założenia dotyczące funkcji budynku, liczby użytkowników, pracy oświetlenia czy wymaganej wentylacji powinny być porównywalne.
  • Bilans nie kończy się na ogrzewaniu. Dla budynku niemieszkalnego katalog przewiduje bilans energii elektrycznej również wtedy, gdy nie planuje się modernizacji instalacji elektrycznych. Uwzględnia się m.in. oświetlenie wbudowane, energię pomocniczą i chłodzenie, jeżeli występuje. Modernizacja oświetlenia wymaga odpowiedniej analizy audytowej.
  • Istotna jest osoba podpisująca dokument. W konsultacyjnym katalogu wskazano, że audyty ex ante i ex post mają być podpisane przez osobę uprawnioną do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej, wpisaną do właściwego rejestru ministerialnego. Warto uwzględnić to już przy wyborze wykonawcy.

Przy zamawianiu audytu przed ogłoszeniem naboru warto ustalić sposób dostosowania opracowania do ostatecznych formularzy. Stary audyt lub ogólna analiza zużycia energii nie daje automatycznie pewności, że dokumentacja będzie kompletna.

Czy świadectwo energetyczne zastępuje audyt?

Nie. Świadectwo charakterystyki energetycznej przedstawia charakterystykę budynku. Audyt potrzebny do przygotowania inwestycji porównuje usprawnienia, ich koszty i efekty, a dokumentacja ex ante uzasadnia zakres wniosku. Wymaganie dotyczące uprawnień osoby podpisującej audyt nie oznacza, że wystarczy zamówić samo świadectwo.

Co powinien potwierdzić audyt ex post?

Audyt powykonawczy służy potwierdzeniu efektów dla rzeczywiście wykonanych prac. W katalogu konsultacyjnym przewidziano wykorzystanie dokumentacji powykonawczej, zestawienie zrealizowanych usprawnień i obliczenia zgodne z metodyką przyjętą przed inwestycją.

Dlatego zmiany grubości izolacji, parametrów okien, sprawności instalacji lub zakresu robót trzeba oceniać również pod kątem zadeklarowanych wskaźników. Samo porównanie faktur za dwa różne sezony grzewcze nie zastąpi takiego rozliczenia.

Za co można uzyskać punkty i dotację do 85%?

W naborze konkurencyjnym program przewiduje 11 kryteriów, każde warte 1 punkt. Mniej niż 5 punktów oznacza odrzucenie wniosku, a co najmniej 7 otwiera możliwość uzyskania dotacji do 85% kosztów kwalifikowanych. Poniższe zestawienie opiera się na zatwierdzonym programie.

Kryterium Co należy wykazać?
Redukcja energii pierwotnej Redukcja zapotrzebowania powyżej 50%. Dokładnie 50% nie spełnia tego kryterium.
Standard energetyczny po modernizacji EKH+W ≤ 85 kWh/(m²·rok) dla ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody. Przy kilku budynkach warunek musi spełnić każdy z nich.
OZE wytwarzające energię elektryczną Współpracujące źródło, np. instalacja fotowoltaiczna.
Magazyn energii Magazyn współpracujący z OZE produkującym energię elektryczną.
Sezonowy magazyn energii Rozwiązanie LDES współpracujące z OZE. Jest to osobne kryterium.
Główne źródło ciepła Wymiana lub modernizacja nieefektywnego źródła ogrzewania; urządzenia na paliwa kopalne nie dają tego punktu.
Wentylacja mechaniczna Instalacja lub modernizacja systemu zapewniającego kontrolowaną wymianę powietrza.
Monitoring CO₂ Pomiar stężenia dwutlenku węgla w pomieszczeniach dydaktycznych.
Zarządzanie energią Zintegrowany system BMS/EMS do monitorowania i sterowania instalacjami budynku.
Dostępność Dodatkowe rozwiązania zwiększające dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.
Adaptacja do zmian klimatu i rozwiązania proekologiczne Przykładowo zazielenienie, zacienianie, retencja wody lub wykorzystanie wody szarej.

Spełnienie progów 30% i 25% nie gwarantuje wymaganej liczby punktów. Analiza wariantów powinna więc obejmować oszczędności, koszty oraz kryteria oceny. Każde dodatkowe rozwiązanie warto uzasadnić potrzebami szkoły i kosztami późniejszej eksploatacji.

Jakie prace mogą wejść do projektu?

Zakres powinien wynikać z audytu i odpowiadać katalogowi wydatków obowiązującemu w naborze. W zależności od stanu budynku może obejmować ocieplenie przegród, wymianę stolarki, usprawnienie ogrzewania i przygotowania ciepłej wody, wentylację, modernizację oświetlenia, OZE oraz sterowanie instalacjami.

Koszty instalacji lub modernizacji źródeł ciepła na paliwa kopalne są niekwalifikowane. Nie należy więc uwzględniać dotacji na zakup nowego kotła gazowego, olejowego lub węglowego.

Program dopuszcza także określone elementy niewynikające z audytu, jeżeli realizują szersze cele środowiskowe i modernizacyjne, np. zazielenienie, dostępność, magazynowanie energii czy cyfryzację. Dla tej grupy wydatków przewidziano limit 15% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia.

Czy koszt audytu można objąć dofinansowaniem?

Opublikowany katalog konsultacyjny przewiduje możliwość kwalifikowania zarówno audytu ex ante, obejmującego audyt energetyczny budynku, jak i audytu ex post. Nie oznacza to jednak refundacji każdego wcześniej zamówionego opracowania.

Zatwierdzony program określa okres kwalifikowalności kosztów od 1 listopada 2026 r. do 31 października 2030 r. Nie należy zatem zakładać zwrotu wydatku na audyt poniesionego przed początkiem tego okresu. Sposób dokumentowania i kwalifikowania kosztu trzeba sprawdzić w wytycznych właściwego naboru.

Analizę potrzeb szkoły i gromadzenie danych można rozpocząć wcześniej. Harmonogram zlecenia, wykonania i rozliczenia dokumentacji warto jednak ustalić świadomie, uwzględniając zarówno termin wniosku, jak i zasady finansowania.

Jakie pozostałe wymagania trzeba uwzględnić?

Poza audytem, efektami energetycznymi i punktacją należy przygotować się m.in. na następujące warunki programu:

  • Prawo do dysponowania gruntami lub obiektami musi obejmować 100% zakresu rzeczowego inwestycji.
  • Ekspertyzę ornitologiczną/chiropterologiczną, dotyczącą ptaków i nietoperzy, należy przedłożyć albo zadeklarować jej dostarczenie przed rozpoczęciem termomodernizacji.
  • Zgodność z zasadą DNSH, czyli niewyrządzania znaczącej szkody środowisku, musi znaleźć odzwierciedlenie również w dokumentacji przetargowej i realizacji robót.
  • Nie można podwójnie finansować tych samych kosztów ze środków publicznych. Projekt zakończony przed złożeniem wniosku nie otrzyma wsparcia.
  • Trwałość przedsięwzięcia wynosi 5 lat od zakończenia realizacji. Trzeba też wykazać możliwość sfinansowania inwestycji i utrzymania jej rezultatów.

Program jest przewidziany na lata 2026–2030. Podpisywanie umów zaplanowano do 31 grudnia 2029 r., a wydatkowanie środków do 31 grudnia 2030 r. Są to ramy programu; termin złożenia konkretnego wniosku będzie wynikał z ogłoszenia naboru.

Jak przygotować szkołę do audytu i wniosku?

Na początku warto zgromadzić materiały, które pozwolą audytorowi rzetelnie ocenić budynek. Poniższa lista służy przygotowaniu prac, a nie zastępuje oficjalnego wykazu załączników:

  1. Ustal wnioskodawcę i obiekty objęte projektem. Sprawdź prawo do dysponowania nimi, funkcje pomieszczeń i ewentualne wykorzystanie gospodarcze.
  2. Zbierz dokumentację techniczną. Przygotuj rzuty, dane o powierzchni, przegrodach, oknach, ogrzewaniu, wentylacji, oświetleniu oraz wcześniejszych modernizacjach.
  3. Przygotuj dane o energii i użytkowaniu. Pomocne będą faktury i zestawienia zużycia ciepła, paliw i prądu oraz informacje o liczbie użytkowników i godzinach pracy obiektu.
  4. Opisz problemy szkoły. Uwzględnij przegrzewanie sal, niedogrzanie, jakość powietrza, awarie oraz ograniczenia związane z prowadzeniem zajęć.
  5. Porównaj warianty modernizacji. Sprawdź równocześnie progi energetyczne, punktację, koszty kwalifikowane i budżet całkowity.
  6. Zaplanuj dokumentację do naboru i rozliczenia. Uwzględnij aktualizację audytu, wymagane ekspertyzy oraz późniejszy audyt ex post.

Zapytaj o audyt energetyczny szkoły

Planujesz termomodernizację szkoły lub przedszkola? W NEGA-Energy analizujemy możliwe usprawnienia, porównujemy ich efekty i koszty oraz pomagamy ustalić zakres audytu potrzebnego do przygotowania inwestycji.

W wiadomości podaj lokalizację, liczbę budynków, przybliżoną powierzchnię i obecne źródło ciepła. Napisz też, czy masz już audyt lub dokumentację techniczną. Nie musisz mieć jeszcze kompletu danych.

Wolisz napisać bezpośrednio? biuro@nega-energy.pl

Ładowanie formularza…